Miejsca mocy część 4:Dwa ognie i światło – Wzgórze Slane i dolina rzeki Boyne

Miejsca mocy część 4: Dwa ognie i światło – Wzgórze Slane i dolina rzeki Boyne

„Miejsca mocy” to cykl opowiadań o irlandzkich miejscach mocy – przestrzeniach, w których historia splata się z energią ziemi, a człowiek może usłyszeć więcej niż ciszę. Każda część odkrywa inne miejsce, by pokazać, że pamięć tych miejsc żyje także w nas.

Dwa ognie zapłonęły tej samej nocy – jeden należał do starego porządku, drugi przyniósł nową wiarę. A kilka kilometrów dalej, w tej samej dolinie, kamień od pięciu tysięcy lat czeka na powrót światła…

Są rzeki, które nie płyną tylko po ziemi – płyną przez czas, a Boyne jest jedną z nich. W irlandzkiej tradycji Boyne była czymś więcej niż rzeką. Była rzeką o własnym boskim obliczu, związaną z boginią Bóinn, której los został spleciony z jej wodami, a wysoko nad ziemią płynie jeszcze jedna „rzeka” – Droga Mleczna. W irlandzkiej tradycji ludowej nosi ona nazwę Bealach na Bó Finne, co znaczy Droga Białej Krowy i była postrzegana jako niebiańskie odbicie rzeki Boyne. Dwie rzeki – jedna na ziemi, druga na niebie, a pomiędzy nimi człowiek, który od tysięcy lat podnosi oczy ku niebu i próbuje odnaleźć swoje miejsce we Wszechświecie…

To tutaj znajduje się Brú na Bóinne – Archeologiczny Zespół Zakola Rzeki Boyne, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1993 roku i uznawany za jeden z najważniejszych krajobrazów archeologicznych Europy. Jego sercem są trzy monumentalne neolityczne grobowce korytarzowe, wzniesione około 5000 lat temu – tysiące lat przed pojawieniem się celtyckiej kultury na wyspie i na długo przed wybudowaniem Stonehenge czy egipskich piramid. A jednak, stojąc tutaj dzisiaj, trudno nie poczuć, że przeszłość tej ziemi wciąż gdzieś pod nami oddycha.

Jeśli przyjedziesz tutaj w sezonie letnim, łatwo stracić ten duchowy wymiar – natychmiast dopada Cię turystyczny zgiełk: autobusy, barierki, bilety i wszechobecny
pośpiech. Podobnie jak słynne Klify Moheru, Newgrange i Knowth płacą wysoką cenę za swoją sławę. Komercyjny blichtr potrafi skutecznie zagłuszyć cichy głos przeszłości. Zwłaszcza w czasie letnich miesięcy trudno o samotność i tę intymną chwilę, kiedy możesz po prostu stanąć przed kamieniem i poczuć miejsce bez tej całej otoczki wokół. Bo przecież miejsca jak te potrzebują ciszy, żeby można było je poczuć i usłyszeć… Dzięki Bogu ta turystyczna kurtyna opada zimą i właśnie wtedy, w grudniu, wydarzył się mój powrót do korzeni tego miejsca.

Kiedy grudniowy chłód ścina ziemię, wokół monumentalnego Newgrange pojawia się zupełnie inna atmosfera. W czasie zimowego przesilenia ludzie z Irlandii i najdalszych zakątków świata przybywają tutaj, by przed świtem zgromadzić się wokół starożytnego kopca i czekać na światło – moment, kiedy po najdłuższej nocy roku Słońce ponownie odnajdzie swoją drogę. Wtedy Newgrange ożywa czymś, czego nie potrafi oddać żaden turystyczny przewodnik. Czas jakby się zatrzymuje. W mroku słychać rytmiczne uderzenia bębnów, ludzie śpiewają, tańczą, chwytają się za ręce i wspólnie czekają na powrót światła. I nagle możesz poczuć coś
niezwykle pierwotnego, a mianowicie to samo oczekiwanie, które musiało być ważne dla ludzi, którzy wznieśli ten monument ponad 5000 lat temu. Nie wiemy dokładnie, co dla nich oznaczał, ale wiemy, że potrafili podporządkować ogromną kamienną konstrukcję ruchowi Słońca. W czasie zimowego przesilenia, przez kilka dni wokół 21 grudnia, światło wschodzącego Słońca wpada przez specjalnie zaprojektowany otwór nad wejściem, tak zwany roof box, by przedostać się do wnętrza monumentu, a następnie przesuwa się przez długi, kamienny korytarz, aż dociera do wewnętrznej komory. Przez zaledwie około 17 minut ciemność komory zostaje dotknięta złotym światłem, które powoli wypełnia jej wnętrze, by po chwili zniknąć, pozostawiając za sobą tę samą ciemność, która panowała tam przez większość roku. I właśnie tutaj zaczyna się dla mnie coś więcej niż archeologia, bo można patrzeć na Newgrange wyłącznie jak na niezwykłe osiągnięcie neolitycznej inżynierii i obserwacji nieba, ale można też zobaczyć w nim symbol: światło wchodzące głęboko w ziemię, dotykające miejsca związanego ze śmiercią i światło powracające dokładnie wtedy, kiedy kończy się najdłuższa noc. Nie wiemy, czy …

Aby przeczytać ten artykuł w całości, skorzystaj z naszej oferty.

Okładka do PE-nr5-4(5)2026

Ten artykuł został wydany w kwartalniku Portrety Emigracji Nr 4(5)

Zapraszamy do zakupu całego wydania.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Koszyk
Przewijanie do góry